Site banner

THỬ TÌM VỀ CỘI NGUỒN XỨ DỪA BẾN TRE KHI ĐỌC “TRUYỀN THUYẾT CÙ LAO ĐỒNG NHẤT”

          Về Bến Tre dạy học ở trường Chính trị tỉnh từ năm 2004, GS.TS Vũ Gia Hiền – Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Ứng dụng Văn hóa Du lịch trực thuộc Liên hiệp các Hội KHKT Việt Nam, Cố vấn nhóm Sáng tạo Khởi nghiệp Bến Tre đã đau đáu một nỗi niềm “… làm sao cắt nghĩa được vùng dất cù lao, con người và dòng sông xứ Dừa ?” mà ông đã bén duyên lành, 13 năm dồn tâm sức đi – đến, nghĩ suy và khảo cứu… không chỉ là người có công đầu phác thảo, đúc kết xây dựng ý tưởng mà về sau trở thành Đề án đã và đang được triển khai Công viên nghĩa trang đường Hồ Chí Minh trên biển Bến Tre – Tạo điểm nhấn cho một di tích lịch sử Quốc gia duy nhất nằm ở thế sát biển, cuối nguồn sông Mê Công…

          Sau Hội thảo Du lịch biển Thạnh Phú, Bến Tre (tháng 9/2016) – với gần 1 năm đi lại giữa Tp Hồ Chí Minh – Bến Tre để thực hiện nhiệm vụ một chuyên gia tư vấn chính, một trong 3 người chủ trì Hội thảo này… GS.TS Vũ Gia Hiền đã hiểu hơn ai hết nỗi đau, niềm khó của người dân xứ Dừa khi mùa nước mặn đến, càng hiểu hơn câu chuyện sự phát triển của cuộc sống đương đại đặt trên nền tảng của văn hóa đọc, dành nhiều sự bận tâm đến nỗi lo ngày nay bạn đọc ít quan tâm đến việc đọc sách… chắt chiu sau một năm dành trọn tâm huyết tìm về cội nguồn xứ dừa và cho ra đời “Truyền thuyết Cù lao Đồng nhất”, nhà xuất bản Văn học, tháng 3/2017 - một ấn phẩm “bỏ túi” (khổ sách 10 x 14,5 cm) dễ thương tiện dụng trong cuộc sống mà ai ai cũng bận rộn. Theo phó trưởng phòng Nghiên cứu Khoa học- Quan hệ Quốc tế, trường Cao đẳng Bến Tre Phạm Văn Luân, một trong 3 người được tác giả trao đổi tư liệu khi viết Truyền thuyết Cù lao Đồng nhất, GS.TS Vũ Gia Hiền viết cuốn sách nhỏ này ngoài câu chuyện truyền thuyết được đề cập hội tụ cao nhất ở nội dung khẳng định “Bến Tre là quê hương Đồng Khởi trong cuộc kháng chiến chống Mỹ xâm lược, điều đó thể hiện giá trị văn hóa lâu đời ở vùng đất này có từ xa xưa Đồng nhất đến Đồng Khởi ngày nay” [2], về hình thức, dung lượng cuốn sách còn thể hiện một cách tiếp cận mới giúp đưa bạn đọc không chỉ ở Bến Tre mà ở khắp mọi nơi quay lại với sách, xây dưng văn hóa đọc sách từ những cuốn sách nhỏ nhất, từ câu chuyện nhân văn bình dị nhất để tạo nên nền tảng bền vững của cuộc sống hôm nay.

          Đây là một tác phẩm xứng đáng được giới thiệu với bạn đọc nhân ngày Sách Thế giới năm nay (Sách là quà tặng của GS.TS Vũ Gia Hiền gửi đến các cơ quan, trường học, bạn đọc Bến Tre thông qua Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Bến Tre [1]). 

Bìa sách Truyền thuyết Cù lao Đồng Nhất (Ảnh STT)

 

          “…Từ xa xưa có một vùng đất bị cắt  bởi những dòng sông mà người đời vẫn gọi là Cù lao. Vùng Cù lao này có hai mùa nước rõ rệt, đó là mùa nước nổi và mùa nước ngập mặn. Mùa nước nổi do dòng sông mà mãi sau này người ta mới đặt tên cho nó là sông Mê Công đưa nước bắt nguồn từ phía Đông núi cao nhất thế giới là Hy Mã Lạp Sơn chảy về, nhờ thế của con sông dài hàng đầu thế giới đã tạo nên một cù lao rộng lớn. Mùa nước ngập mặn do nước của sông Mê Công chảy yếu nên nước biển thường tràn vào bao quanh Cù lao này. Vì vậy nên mỗi mùa nước ngập mặn, người ta phải dựa vào nguồn nước tự nhiên dưới lòng đất để sinh hoạt như một cuộc hẹn mọi người lại quần tụ về đây để sinh sống...” [3].

          Câu chuyện trong Truyền thuyết Cù lao Đồng Nhất đã góp phần giải thích một câu hỏi lớn xưa nay: - Vì sao có Cây Dừa ở Bến Tre ? “…trên đất đấy có những cây mọc lên xanh tốt và thẳng đứng, không có cành, những tàu lá xanh biếc vươn lên tầm cao thể hiện như hào quang của sáng bình minh. Cây đó là biểu tượng của sự sống. Sự sống gồm ba phần : Trời – Đất – Cây. Trời là ánh sáng, Đất gồm có các khoáng chất và nước. Cây có khả năng hút khoáng chất đưa lên lá và nhờ ánh sáng tạo nên hoạt động quang phổ mà hóa thành các phân tử hữu cơ, các phân tử hữu cơ đó lại quay lại phần thân và rễ làm nên thân thể của cây, và cứ thế cây lớn lên” - Cây đó là biểu tượng của sự sống, chống chọi với phong ba bão táp, giữ đất cho Cù lao này, đem lại cho con người những giọt nước mát lành và công dụng của Dừa thì vô số kể… tất cả những bộ phận của cây Dừa đều hữu dụng. “Trong vô vàn các loài cây, chỉ có một loại cây này mà người Việt Nam gọi đó là Cây Dừa. Cây Dừa là biểu tượng của sức mạnh lòng quả cảm, chung thủy, bất khuất và hòa hợp với sông, biển” [4].

            Cù lao xứ Dừa bao gồm 3 cù lao hợp lại từ bốn cửa sông tách ra của sông Tiền mooht tyrong hai nhánh chủ lưu của dòng sông Mê Công. Đó là cửa Đại, Ba Lai, Hàm Luông và Cổ Chiên; ba cù lao này được gọi là Tỉnh Bến Tre ngày nay. Nhưng nếu tính đến đầu nguồn của dòng sông Cổ Chiên thì ba cù lao này được bao bọc bởi 2 nhánh lớn của sông Tiền (cửa Đại và Cổ Chiên).

Trưởng Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Cao Văn Dũng, GSTS Vũ Gia Hiền (thứ 2, 3 từ trái)

trong một cuộc làm việc tại văn phòng Trung tâm Nghiên cứu Ứng dụng Văn hóa Du lịch (Ảnh: Lê Hội)

          Từ những giá trị linh thiêng được đặc tả trong Truyền thuyết Cù lao Đồng nhất, tác giả không chỉ gợi mở về cội nguồn quê hương Bến Tre mà còn gửi gắm thông điệp “… giữ giá trị văn hóa thiêng liêng của Cù lao Đồng nhất” cho người dân  xã Thạnh Hải và Thạnh Phong, huyện Thạnh Phú, tỉnh Bến Tre và từ đáy lòng mình tác giả gửi tới du khách đến với điểm nhấn du lịch biển ở cuối nguồn sông Mê Công – một bức tâm thư “thể hiện tình yêu và lời hứa luôn luôn được nuôi dưỡng sáng tỏ như trăng rằm” của GS.TS Vũ Gia Hiền với xứ Dừa Bến Tre – Quê hương thứ hai của tác giả.

 

                                                                                                             Tp Hồ Chí Minh - Bến Tre tháng 4/2019                                                                                                    Khôi Nguyên

 

[1] Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Bến Tre, Công văn số 1481-CV/BTGTU ngày 10/01/2019 “V/v phát hành sách Truyền thuyết Cù lao Đồng nhất”.

[2, 3, 4] Vũ Gia Hiền (2017), Truyền thuyết Cù lao Đồng nhất, Nhà xuất bản Văn học, các trang 4, 17, 18 và 30.